X
تبلیغات
سرچشمه - غار نشینان جیرفت (عنبرآباد)

سرچشمه

انرژی هسته اي حق مسلم ماست

غار نشینان جیرفت (عنبرآباد)

چند وقت پیش در روزنامه خبری در باره انسان هایی خواندم که به گفته نویسنده:

 

 "هیبت سیاه فقر را بر چهره تکیده و دوشهای لاغرشان می کشند. آنها شکل فراموش هستند، شکل فراموشی دولتمردانی که تنها به تمرکزگرایی و پایتخت محوری اندیشیدند و حاشیه شهرستان ها، بخشها، آبادی ها و پناه کوهها در توسعه نامتوازن نقشه های توسعه گم شدند. آنها و بسیاری دیگر کپر نشینان و سیاه چادر نشینان و ... شکل فراموشی نمایندگانی هستند که از بلندی تهران دیگر حوزه انتخابیه خود را فراموش کرده و روستاییان کوچیده در دل کوهها را غار نشین می پندارند. "

 

بنده بر آن نیستم که دست اندرکاران حوزه سیاست و چامعه را به چالش بکشانم چرا که نویسنده گزارش در حد گنجایش فضایی که روزنامه به وی اختصاص داده کوشیده چیزی کم نگذارد. گرچه من هم مانند وی وجود چنین فقر هول انگیزی را شایسته ایران اسلامی نمی دانم، ولی در اینجا از منظر زبان و گویش زبانی به این موضوع می پردازم تا روشن گردد تا چه اندازه با این مردم بیگانه ایم و شتابزدگی و احساساتی شدن باعث شده از درک ابتدایی ترین چیزها هم ناتوان گردیم. منظورم همین نامی است که به نادرست به مکان زندگی آنان داده ایم. در نوشتن این چند سطر به اینجا که رسیدم بیاد مطلبی افتادم که سالها پیش در جایی خوانده ام که متاسفانه منبع آن یادم نیست(گمان می کنم در شماره های نخستین مجله دانستنیها بوده).   بهر حال در آنجا نوشته بود که کاشفین قاره جدید هنگامی که در ساحل یوکاتان پیاده شدند به زبان خود از بومیان سرخپوست پرسیدند نام این محل چیست؟ سرخپوستان بینوا که چیزی از سخنان تازه واردین نفهمیده بودند، متقابلا از آنان پرسیدند "یوکاتان" یعنی چی گفتید. تازه واردین خیال کردند که نام این مکان را بر زبان رانده اند؛ اینگونه بود که نام آنجا یوکاتان شد.

این حکایت به نوعی درباره " پیدن کوئیه"  نیز تکرار شد. لابد خواهید پرسید چگونه؟ این همان چیزی است که امروز می خواهم آن را روشن کنم.

 

ماجرا از این قرار است که از مردم می پرسند در کجا زندگی می کنید و آنان در پاسخ می گویند "پیدن کو تو منغار"

 

نویسنده گزارش در اینجا نوشته :

 

"مردمان پیدن کوئیه هرگز غار نشین نبودند و ...  شاید اشتباه لفظ غارنشین از آنجا می آید که در پاسخ سئوال از اهالی پیدن کوئیه مبنی بر این که کجا زندگی می کنید در پاسخ آنها با دست به کوه اشاره می کنند و می گویند:" در منغار" البته منظورشان غار نیست. منغار بر اساس گویش منطقه به خط اتصال دو کوه یا تپه ماهور گفته می شود و چون آنها در منغار کپر نشین بودند، این اشتباه شکل می گیرد که آنها غار نشین هستند."

 

 بایستی به این گزارشگر محترم بگویم نه دوست عزیز! باز هم به خاکی زدی موضوع از این هم ساده تر است. برای اینکه بهتر  بدانیم موضوع چیست یکبار دیگر پاسخ آنان را مرور می کنیم و سپس آن را به فارسی سلیس برمی گردانیم تا روشن شود موضوع چیست.

 

گزارشگر: مادر کجا زندگی می کنید؟

روستایی: پیدن کو تو منغار. (Pey e dane ku, tu manghar)

 

حالا همان سوال را یکبار دیگر می پرسیم:

 

گزارشگر: مادر کجا زندگی می کنید؟

روستایی: پای دهانه ی کوه تو مغاره.

 

خوب! حالا باید ببینیم این اسم بی مسمی " پیدن کوئیه"  از کجای جملات آن روستایی بینوا درآمده؟ موضوع خیلی ساده است. می دانیم که در زبان پارسی کهن و زبان پهلوی پسوند "اویه" پسوند اسم ساز است مانند سیبویه. همین پسوند است که ما امروزه آن را به نادرستی " ئیه " می خوانیم و می نویسیم. مثال دیگرش بخش کوشکویه از توابع رفسنجان  است که از کوشک + اویه ساخته شده ولی می بینیم علیرغم آنکه اهالی آن را به درستی تلفظ  می کنند ولی در تابلوهای کنار جاده آن را به غلط کشکوئیه نوشته اند. همین ماجرا بر سر پیدن کو(ه) که گزارشگر آن را نام محل سکونت آن مردم تصور نموده، رفته و "پی دنه کو" با اضافه شدن "ئیه" تبدیل به "پیدن کوئیه" شده که از بنیاد غلط است.

 

در پایان امیدوارم

1-      به همت دولتمردان و همراهی جوانان برومند این مرز و بوم دیگر چنین فقر و تنگدستی را در سرزمین عزیزمان ایران نبینیم

2-       یک مقدار زبان خود را بهتر بشناسیم و بدرستی آن را درک نموده و واژه گان آن را تحریف نکنیم.

1- حسین قره، زندگی در کنار باغ های سوخته، گزارش سفر به "پیدن کوئیه" روستایی نشسته بر تپه های فقر، روزنامه جام جم دوشنبه 22 خرداد1385 سال هفتم شماره 1738،  ghareh@jamejamonline.ir

+ نوشته شده در  جمعه شانزدهم تیر 1385ساعت 9:17  توسط عباس خالقی  |